Το Είναι δεν είναι το αντίθετο του Μηδενός· Το Είναι ‘’είναι’’ η μάσκα της Αβύσσου. Η άβυσσος δεν είναι ένα κενό απέναντι στην παρουσία, ούτε μια απλή απουσία ύπαρξης. Η παραδοσιακή μεταφυσική συχνά αντιμετώπισε το Μηδέν ως έλλειψη, ως στέρηση, ως το μη υπάρχον που ορίζεται αρνητικά σε σχέση με το Είναι. Όμως αυτή η αντίληψη παραμένει εγκλωβισμένη στη δυαδική λογική, διότι θεωρεί ότι το Είναι και το Μη Είναι είναι δύο αντίθετες καταστάσεις μέσα σε ένα ήδη δεδομένο πλαίσιο. Η Άβυσσος του Μηδενός προηγείται αυτής της διάκρισης. Το Μηδέν δεν είναι η απουσία όλων των πραγμάτων. Είναι η απεριόριστη δυνατότητα όλων των πραγμάτων. Είναι ο ανοιχτός ορίζοντας μέσα στον οποίο όλες οι μορφές είναι δυνατές πριν ακόμη αποκτήσουν συγκεκριμένη έκφραση. Δεν είναι ένα κενό που περιμένει να νοηματοδοτηθεί, αλλά μια ανεξάντλητη μήτρα δυνατοτήτων, το Ποιητικό Αόρατο από την οποία αναδύονται και εξαφαν΄΄ίζονται συνεχώς νέοι κόσμοι. Η Άβυσσος δεν είναι πριν από τον Κόσμο με μια χρονική έννοια. Δεν υπάρχει ένα «πριν» του Κόσμου, διότι η έννοια του πριν προϋποθέτει ήδη τον χρόνο ως γραμμική ακολουθία. Η Άβυσσος είναι το απροσμέτρητο βάθος που διατρέχει κάθε μορφή του Κόσμου. Είναι η αόρατη διάσταση κάθε ορατού κόσμου, η απεριόριστη δυνατότητα που συνεχίζει να ενεργεί μέσα σε κάθε πραγματοποιημένη μορφή. Κάθε κόσμος αναδύεται από την Άβυσσο, αλλά ποτέ δεν αποχωρίζεται από αυτήν. Κάθε μορφή φέρει μέσα της το ίχνος του αμορφοποίητου. Κάθε παρουσία διατηρεί μέσα της το βάθος της δυνατότητας. Γι’ αυτό η δημιουργία δεν είναι μια μετάβαση από το τίποτα στο κάτι, σαν το Μηδέν να ήταν απλώς μια ανυπαρξία που μετατρέπεται σε ύπαρξη. Το Ποιεῖν του Κόσμου δεν δημιουργεί από ένα κενό. Δημιουργεί μέσα από το άπειρο απόθεμα δυνατοτήτων της Αβύσσου. Η Άβυσσος είναι το πεδίο όπου το δυνατό προηγείται του πραγματωμένου. Το αόρατο προηγείται του ορατού. Η δυνατότητα προηγείται της μορφής.

Αυτή η κατανόηση μετασχηματίζει ριζικά και τη σχέση ανάμεσα στο Χάος και την Τάξη. Η παραδοσιακή σκέψη συχνά αντιλαμβάνεται το Χάος και την Τάξη ως αντίθετες δυνάμεις: το Χάος ως απουσία μορφής και η Τάξη ως επιβολή μορφής πάνω στην αμορφία. Όμως μέσα στη μετα-οντολογική προοπτική αυτή η αντίθεση καταρρέει. Το Χάος και η Τάξη δεν είναι δύο ανεξάρτητες αρχές που συγκρούονται εξωτερικά. Είναι δύο διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας δημιουργικής διαδικασίας. Το Χάος δεν είναι η απουσία Τάξης. Είναι το απεριόριστο πεδίο δυνατοτήτων μέσα από το οποίο η Τάξη μπορεί να αναδυθεί. Η Τάξη δεν είναι η κατάργηση του Χάους. Είναι ένας προσωρινός τρόπος οργάνωσης των δυνατοτήτων του. Κάθε τάξη περιέχει μέσα της το βάθος του χάους από το οποίο προήλθε. Κάθε μορφή διατηρεί μέσα της την ανοιχτότητα που την καθιστά ικανή να μεταμορφωθεί. Η δημιουργία δεν είναι η νίκη της Τάξης πάνω στο Χάος, αλλά η αέναη συνύφανσή τους μέσα στον Ρυθμό του Κόσμου. Ο Ρυθμός είναι εκείνος που συντονίζει το Χάος και την Τάξη, το άμορφο και τη μορφή, το δυνατό και το πραγματωμένο. Δεν καταργεί την ένταση ανάμεσά τους, αλλά τη μετατρέπει σε δημιουργική κίνηση. Η ύπαρξη δεν είναι αποτέλεσμα της εξάλειψης της αβεβαιότητας. Είναι αποτέλεσμα της δημιουργικής συνύπαρξης της σταθερότητας και του απρόβλεπτου.

Από αυτή την άποψη, το Μηδέν δεν είναι η αρχή ή το τέλος της σκέψης αλλά η πηγή της. Η Άβυσσος του Μηδενός δεν οδηγεί σε μηδενισμό, αλλά σε μια βαθύτερη κατανόηση της ποιητικότητας του Κόσμου. Το Μηδέν δεν καταστρέφει το νόημα. Απελευθερώνει το νόημα από την αυταπάτη ότι υπάρχει μια τελική και αμετάβλητη μορφή. Το Μηδέν είναι η ελευθερία του Κόσμου να δημιουργεί. Είναι η δυνατότητα του νέου. Είναι η πηγή κάθε μεταμόρφωσης. Η παραδοσιακή οντολογία αναζητούσε το θεμέλιο των όντων σε μια σταθερή αρχή, σε μια ουσία που θα εξηγούσε την ύπαρξη ή την μη ύπαρξη. Η μετα-οντολογική σκέψη αποδομεί αυτή την αναζήτηση, διότι κάθε θεμέλιο που παρουσιάζεται ως Απόλυτο αποτελεί ήδη μια παραστάση, μια Ιδέα-μορφή, ένα συγκεκριμένο τρόπο οργάνωσης της δυνατότητας. Το Είναι δεν είναι η τελική βάση του Κόσμου. Είναι μία από τις προσωρινές φανερώσεις του Ποιεῖν που αποκρύπτει την ανυπολόγιστη και απροσμέτρητη άβυσσο. Το Είναι είναι μια μορφή που αναδύεται από την Άβυσσο. Δεν είναι η πηγή της Αβύσσου. Η Άβυσσος δεν είναι ένα ον ανάμεσα στα άλλα όντα ούτε μια ανώτερη μεταφυσική ουσία. Είναι η άρνηση κάθε περίκλειστης ουσίας, το ανοιχτό πεδίο που καθιστά δυνατή την εμφάνιση και την εξαφάνιση όλων των μορφών. Είναι πέρα από το Είναι και το Μη Είναι, όχι επειδή βρίσκεται κάπου έξω από αυτά, αλλά επειδή προηγείται της ίδιας της διάκρισης ανάμεσα σε αυτά, συμμετέχοντας σ΄΄’ αυτά. Εδώ η κριτική του Heidegger προς την παραδοσιακή μεταφυσική αποκτά μια νέα διάσταση. Το Είναι, ακόμη και όταν θεωρείται ως η βαθύτερη αρχή, παραμένει μια μορφή αποκάλυψης, μια φανέρωση που δεν εξαντλεί το βάθος από το οποίο προέρχεται. Η μετα-οντολογική σκέψη προχωρεί ακόμη βαθύτερα: βλέπει το ίδιο το Είναι ως μια μάσκα της Αβύσσου, ως μια προσωρινή μορφή μέσα στην οποία το άμορφο βάθος αποκτά φωνή. Το Είναι δεν είναι το τέλος της αναζήτησης. Είναι ένα πέρασμα. Μια φανέρωση της αφανούς δημιουργικής δύναμης του Κόσμου. Η Άβυσσος είναι εκείνο που επιτρέπει στο Είναι να εμφανιστεί, αλλά ταυτόχρονα το υπερβαίνει συνεχώς. Γι’ αυτό κάθε κόσμος παραμένει ανοιχτός στη μεταμόρφωση. Καμία μορφή δεν είναι τελική, καμία πραγματικότητα δεν είναι απόλυτη, κανένας κόσμος δεν εξαντλεί τη δυνατότητα του Κόσμου.

Οι κόσμοι αναδύονται από την Άβυσσο και επιστρέφουν διαρκώς σε αυτήν. Όχι ως καταστροφή ή δημιουργία, αλλά ως αέναη μεταμόρφωση. Η γένεση και η φθορά, η δημιουργία και η διάλυση, η τάξη και το χάος, η παρουσία και η απουσία, δεν είναι αντίθετες δυνάμεις. Είναι οι διαφορετικές κινήσεις του ίδιου κοσμικού Ρυθμού. Το Ποιεῖν είναι η αθέατη γέφυρα ανάμεσα στην Άβυσσο και τον Κόσμο. Μέσω από το Ποιεῖν η απεριόριστη δυνατότητα αποκτά μορφή, αλλά η μορφή δεν φυλακίζει ποτέ τη δυνατότητα. Κάθε δημιουργία είναι ταυτόχρονα πραγμάτωση και άνοιγμα προς νέες δυνατότητες. Ο Κόσμος επομένως δεν είναι μια τελική πραγματικότητα που υπάρχει απέναντι από εμάς. Είναι η αέναη δημιουργική μετάβαση ανάμεσα στο δυνατό και το πραγματωμένο. Η Άβυσσος δεν είναι πίσω από τον Κόσμο. Είναι μέσα στον Κόσμο και μέσω του Κόσμου ποιείν τον Κόσμο. Είναι η σιωπηλή δύναμη που κινεί κάθε γέννηση, κάθε καταστροφή, κάθε μεταμόρφωση, κάθε νέο κόσμο. Και το Μηδέν δεν είναι η άρνηση της δημιουργίας. Είναι η μήτρα της δημιουργίας, η μήτρα της ποιητικότητας του Κόσμου.

Η Ποιητικότητα του Σφαιρικού Χωρόχρονου

Η παραδοσιακή σκέψη προσέγγισε τον χώρο και τον χρόνο ως θεμελιώδεις διαστάσεις μέσα στις οποίες τοποθετούνται τα όντα και συμβαίνουν τα γεγονότα. Ο χώρος θεωρήθηκε ως το πεδίο της συνύπαρξης των πραγμάτων, ενώ ο χρόνος ως η γραμμική ακολουθία των μεταβολών τους. Ακόμη και όταν η νεότερη σκέψη αμφισβήτησε την απόλυτη φύση αυτών των εννοιών, ο χώρος και ο χρόνος παρέμειναν συχνά ως ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζεται η πραγματικότητα. Η μετα-οντολογική σκέψη επιχειρεί μια βαθύτερη μετατόπιση. Ο χώρος και ο χρόνος δεν είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Κόσμος ποιεί. Είναι ήδη μια μορφή της ποιητικότητας του Κόσμου.

Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος δεν αποτελεί μια γεωμετρική κατασκευή με την κλασική έννοια ούτε μια εναλλακτική φυσική περιγραφή του σύμπαντος. Είναι μια μετα-οντολογική δομή, ένας τρόπος κατανόησης της πρωταρχικής σχέσης ανάμεσα στη δυνατότητα, τη μορφή, την κίνηση και τη μεταμόρφωση. Ο Κόσμος δεν υπάρχει πρώτα και έπειτα τοποθετείται μέσα σε έναν χώρο και έναν χρόνο. Αντίθετα, ο ίδιος ο χώρος και ο χρόνος αναδύονται ως εκφράσεις της κοσμικής ποιητικότητας. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η παν-τοπολογία του ποιεῖν. Δεν είναι η γεωμετρία των ήδη υπαρχουσών μορφών, αλλά η ά-τοπη τοπολογία της ανάδυσης των μορφών και της εξαφάνισής τους. Είναι η μη δομημένη δομή μέσα στην οποία η δυνατότητα μετατρέπεται σε φανέρωση, χωρίς όμως ποτέ να εξαντλείται μέσα στη φανέρωση. Η πραγματικότητα δεν είναι ένα κλειστό σύστημα μορφών που υπάρχουν ήδη και απλώς μετακινούνται μέσα σε έναν ουδέτερο χώρο και χρόνο. Είναι μια ανοιχτή διαδικασία δημιουργίας, όπου οι ίδιες οι διαστάσεις της ύπαρξης αναδύονται μέσα από το ποιεῖν του Κόσμου.

Η έννοια του σφαιρικού δεν δηλώνει απλώς μια μορφή καμπυλότητας ή μια κλειστή επιφάνεια. Δηλώνει την εγκατάλειψη κάθε προνομιακού κέντρου. Στον γραμμικό και απόλυτο χώρο υπάρχει η ιδέα μιας εξωτερικής θέσης παρατήρησης, ενός σημείου από το οποίο κάποιος μπορεί να μετρήσει αποστάσεις, να ταξινομήσει γεγονότα και να κατασκευάσει μια αντικειμενική εικόνα του κόσμου. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος καταργεί αυτή την προνομιακή θέση, δεν υπάρχει εξωτερικό σημείο του Κόσμου, κάθε σημείο είναι ταυτόχρονα κέντρο και περιφέρεια. Κάθε κόσμος αποτελεί μια ιδιαίτερη προοπτική του Κόσμου, αλλά καμία προοπτική δεν εξαντλεί τον Κόσμο. Η σφαιρικότητα εδώ δεν είναι γεωμετρική μορφή· είναι μια μετα-οντολογική αρχή της πολλαπλότητας, η συστατική αρχή της. Σημαίνει ότι ο Κόσμος δεν οργανώνεται γύρω από ένα μοναδικό θεμέλιο, μια απόλυτη αρχή ή μια τελική προοπτική. Είναι Ένα απέραντο πεδίο αλληλοσυγκροτούμενων προοπτικών, όπου κάθε μορφή ύπαρξης αποκαλ΄ύπτει μια όψη της Ανοιχτής Ολότητας. Η σφαιρική δομή του Κόσμου σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα κέντρο που δημιουργεί περιφέρειες ή και το αντίστροφο, αλλά μια αέναη σχέση κέντρων/περιφερειών και προοπτικών που συνυφαίνουν το Όλον, ως Ανοιχτότητα.

Ο γραμμικός χρόνος αποτελεί μία από τις πιο ισχυρές μορφές της δυτικής σκέψης. Η αντίληψη ότι ο χρόνος κινείται από το παρελθόν προς το μέλλον δημιούργησε την εικόνα μιας πραγματικότητας που εξελίσσεται ως αλυσίδα διαδοχικών στιγμών. Στη γραμμική αντίληψη, το παρελθόν θεωρείται ως αυτό που έχει ήδη συμβεί, το παρόν ως ένα στιγμιαίο σημείο μετάβασης και το μέλλον ως αυτό που δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος προτείνει μια διαφορετική κατανόηση: ο χρόνος δεν είναι ευθεία γραμμή, αλλά σπειροειδής κίνηση. Η σπειροειδής υφή του χρόνου σημαίνει ότι οι τρεις διαστάσεις του χρόνου —παρελθόν, παρόν και μέλλον— δεν αποτελούν τρεις απομονωμένες περιοχές που διαδέχονται η μία την άλλη, αλλά τρεις αλληλοσυνδεόμενες διαστάσεις μιας ενιαίας χρονικής δυναμικής. Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συνυπάρχουν, συνδιαμορφώνονται και συν-μεταβάλλονται μέσα στην ίδια δημιουργική κίνηση του Ποιεῖν. Το παρελθόν δεν είναι απλώς αυτό που πέρασε. Παραμένει ενεργό ως δυναμική μνήμη μορφών, εμπειριών και δυνατοτήτων. Το μέλλον δεν είναι απλώς αυτό που θα έρθει. Είναι το πεδίο των ανοικτών δυνατοτήτων που συμμετέχει ήδη στη διαμόρφωση του παρόντος. Το παρόν δεν είναι ένα απομονωμένο σημείο ανάμεσα σε δύο απουσίες. Είναι ο τόπος όπου οι τρεις διαστάσεις του χρόνου συναντώνται και μετασχηματίζονται.

Ο χρόνος δεν είναι μια σειρά από στιγμές που χάνονται μέσα στη ροή της διαδοχής. Είναι μια σπειροειδής κίνηση όπου κάθε στιγμή περιέχει τις προηγούμενες και τις επόμενες δυνατότητές της. Η σπείρα δεν επιστρέφει ποτέ στο ίδιο σημείο, αλλά επιστρέφει σε ένα νέο επίπεδο το σύνολο του Άχρονου/Χρόνου. Γι’ αυτό η χρονικότητα δεν είναι απλή επανάληψη αλλά δημιουργική μεταμόρφωση του Ίδιου που διαφοροποιείται απεριόριστα. Κάθε εποχή του χρόνου είναι ταυτόχρονα συνέχεια και υπέρβαση, μνήμη και γέννηση, διατήρηση και δημιουργία, όμως ο Άχρονος/Χρόνος επέχει. Ο Χρόνος στον Σφαιρικό Χωρόχρονο είναι συγχρονικός, διαχρονικός και παν-χρονικός ταυτόχρονα. Είναι συγχρονικός, επειδή οι τρεις διαστάσεις του συνυπάρχουν σε κάθε παρούσα στιγμή. Είναι διαχρονικός, επειδή κάθε μορφή φέρει μέσα της τη διαδρομή της ανάδυσης και της μεταμόρφωσής της. Είναι παν-χρονικός, επειδή η δημιουργική διαδικασία του Κόσμου δεν περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη χρονική περιοχή αλλά εκδηλώνεται ταυτόχρονα σε διαφορετικά επίπεδα ύπαρξης.

Η σπειροειδής χρονικότητα πραγματοποιείται στο τοπικό επίπεδο της ανθρώπινης εμπειρίας, στο πλανητικό επίπεδο της ιστορίας, των πολιτισμών και όλων των όντων, εμβιων και μη άβιων. ορατών, αθέατων και αόρατων, αλλά και στο συμπαντικό επίπεδο των κοσμικών μεταμορφώσεων. Το ‘’μικρό’’ και το ‘’μεγάλο’’ δεν βρίσκονται σε διαφορετικούς χρόνους. Συμμετέχουν στον ίδιο σπειροειδή Ρυθμό του Κόσμου. Ένα ανθρώπινο βίωμα, η εξέλιξη ενός πολιτισμού, η ιστορία ενός πλανήτη και η κοσμική μεταμόρφωση των ορατών και αόρατων μορφών αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας Άχρονης/χρονικής δυναμικής. Ο Άχρονος/ χρόνος δεν είναι ένα δοχείο μέσα στο οποίο συμβαίνουν τα γεγονότα. Ο Άχρονος/χρόνος είναι η δημιουργική κίνηση μέσα από την οποία τα γεγονότα γίνονται δυνατά, φανερώνονται και αποκρύπτονται ταυτόχρονα, γεννιούνται, πεθαίνουν και μεταμορφώνονται. .

Από αυτή την άποψη, ο Σφαιρικός Χωρόχρονος συνδέεται άμεσα με τον Αόρατο Ρυθμό. Ο Ρυθμός είναι ο παλμός που συντονίζει τα αντίθετα και τα συν-μεταβάλλει. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η μορφολογική έκφρασή της. Ο Ρυθμός δεν δημιουργεί απλώς αντικείμενα μέσα σε έναν ήδη υπάρχοντα χώρο και χρόνο. Δημιουργεί την ίδια τη δομή μέσα στην οποία οι κόσμοι μπορούν να εμφανιστούν. Ο χώρος είναι η δυνατότητα συνύπαρξης των μορφών. Ο χρόνος είναι η δυνατότητα μεταμόρφωσής τους. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η ενότητα αυτών των δύο δυνατοτήτων. Είναι η σφαιρική και σπειροειδής δομή μέσα στην οποία ο Κόσμος ποιεί μορφές που υπάρχουν και μεταμορφώνονται ταυτόχρονα. Εδώ εμφανίζεται και η σχέση ανάμεσα στον Σφαιρικό Χωρόχρονο και στην Άβυσσο. Η Άβυσσος δεν βρίσκεται «πριν» από τον Κόσμο με μια χρονική έννοια. Δεν είναι ένα αρχικό στάδιο που προηγήθηκε της δημιουργίας. Είναι το ανοιχτό βάθος δυνατοτήτων που παραμένει ενεργό μέσα σε κάθε μορφή. Κάθε κόσμος αναδύεται από την Άβυσσο, αλλά δεν απομακρύνεται ποτέ από αυτήν. Η Άβυσσος είναι η αόρατη διάσταση κάθε ορατής μορφής.

Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η δομή όπου το αόρατο και το ορατό συναντώνται. Είναι το πεδίο όπου οι δυνατότητες αποκτούν μορφή χωρίς να παύουν να είναι δυνατότητες. Η δημιουργία δεν είναι μια μετάβαση από το χάος στην τάξη ούτε από την απουσία στην παρουσία. Είναι μια αέναη κίνηση ανάμεσα στο φανερό και το αφανές, ανάμεσα στη μορφή και τη δυνατότητα, ανάμεσα στο Είναι και σε αυτό που ακόμη δεν έχει γίνει. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος καταργεί επίσης την αντίθεση ανάμεσα στο τοπικό και το καθολικό. Κάθε τοπικότητα δεν είναι απλώς ένα μικρό μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου. Είναι ένας μοναδικός τρόπος με τον οποίο το Όλον φανερώνεται. Κάθε κόσμος είναι ένας κόσμος του Κόσμου. Δεν υπάρχει μια μοναδική παγκόσμια προοπτική που ακυρώνει όλες τις άλλες. Η πολλαπλότητα δεν είναι ατέλεια της ενότητας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η ενότητα ποιεῖ. Με αυτή την έννοια, ο Σφαιρικός Χωρόχρονος αποτελεί την πρώτη μετα-οντολογική γεωμετρία του Κόσμου. Δεν περιγράφει απλώς τις μορφές που ήδη υπάρχουν, αλλά εξηγεί τη δυνατότητα εμφάνισης των μορφών. Δεν είναι η γεωμετρία ενός κόσμου. Είναι η γεωμετρία της κοσμοποίησης.

Ο Κόσμος δεν βρίσκεται μέσα στον Σφαιρικό Χωρόχρονο. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η έκφραση του τρόπου με τον οποίο ο Κόσμος ποιεί κόσμους. Η Άβυσσος είναι το απεριόριστο πεδίο δυνατότητας. Ο Ρυθμός είναι η πρώτη κίνηση της διαφοροποίησης. Το Ποιεῖν είναι η ενεργός δημιουργία μορφών. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η δομή μέσα στην οποία αυτή η δημιουργία γίνεται δυνατή. Οι κόσμοι είναι οι αμέτρητες φανερώσεις αυτής της διαδικασίας. Και το Είναι είναι μία από τις μορφές που αναδύονται μέσα σε αυτή την αέναη ποιητική κίνηση. Ο Κόσμος δεν κατοικεί μέσα στον χρόνο. Ο Κόσμος ποιεί τον χρόνο. Ο Κόσμος δεν εκτυλίσσεται μέσα στον χώρο. Ο Κόσμος ποιεί τον χώρο. Ο Κόσμος δεν υπακούει σε έναν εξωτερικό νόμο.

Ο Κόσμος ποιεῖ τον χώρο, ποιεῖ τον χρόνο, ποιεῖ τους κόσμους. Ο Σφαιρικός Χωρόχρονος είναι η μορφή του ίδιου του Ποιεῖν.